Gadżety naszej młodości

Za PRL-u specjalnego wyboru nie było - każdy produkt dostępny był tylko w kilku podstawowych odmianach (pewnie po to, by nie mącić klientom w głowach nadmiarem możliwości). Niektóre były fatalne - źle zaprojektowane, wciąż się psuły i więcej czasu spędzały oczekując na naprawę niż służąc swoim właścicielom. I tak je uwielbialiśmy - nie mieliśmy innego wyjścia... Ale wśród PRL-owskich gadżetów było też sporo całkiem udanych urządzeń, do których wciąż mamy uzasadniony sentyment...

Kino domowe naszej młodości - rzutnik Ania

Dla dzieciaków to był jeden z fajniejszych sposobów na spędzenie wieczoru - należało zaciemnić pomieszczenie, umieścić na jakimś podwyższeniu rzutnik o uroczym imieniu Ania i wsunąć do niego kliszę z bajką. Wybór bajek był ogromny - pamiętamy m.in. Dyla Sowizdrzała, Małpę w kąpieli, Kichusia Majstra Lepigliny itp. Pamiętajmy - mówimy tu o czasach przed erą magnetowidów i odtwarzaczy DVD - jeśli chciałeś sam zdecydować, jaką bajkę dziś obejrzysz (a nie zdawać się na telewizję i dobranockę) to rzutnik Ania (lub Jacek) był jedynym rozwiązaniem...

fot. Pantuniestal.com. 

Niżej podpisany był dumnym posiadaczem Anii w brązowej obudowie - a teraz niezmiernie żałuje, że jakieś 20 lat temu w przypływie technicznej fantazji rozebrał urządzenie i nie potrafił go ponownie złożyć. Na szczęście Ań (i bajek do nich) jest całkiem sporo na Allegro - i kosztują całkiem rozsądne pieniądze...

Audio naszej młodości - Unitra-Wilga

Ok, w tym miejscu mogłoby się znaleźć kilka innych modeli - bo przenośnych magnetofonów i radiomagnetofonów w PRL było niemało. Kilka różnych, całkiem porządnych modeli produkowały m.in. warszawskie Zakłady Radiowe Kasprzaka - m.in. RB3200 (na licencji Grundiga) czy MK122 (licencja Thomson). Ale nas los zetknął z Unitrą-Wilgą - naprawdę fajnym radiomagnetofonem.

fot. Oldradio.uw.hu.

W latach 80. to był niesamowity bajer. Potrafił np. nagrywać audio ze źródeł zewnętrznych - świetnie sprawdzał się podczas rejestrowania z TV opolskich kabaretonów. Choć oczywiście miał też swoje wady - niewygodną wajchę do przewijania (trzeba ją było trzymać przez cały czas przewijania), łamliwą antenę, zaś po pewnym czasie prawdziwym wyzwaniem stawało się zamknięcie kieszeni na kasetę. Ale i tak służył niżej podpisanemu dłużej niż kilka nowoczesnych odtwarzaczy MP3... Teraz leży gdzieś w piwnicy - po odkurzeniu i podłączeniu pewnie okazałoby się, że wciąż jest sprawny...

iPod naszej młodości - walkman Kajtek

Teraz prawie każdy nosi w kieszeni przenośny odtwarzacz audio - albo typowy "empetrójnik", albo chociaż telefon z MP3. Ale to nie jest nowość - muzykę można nosić przy sobie już prawie 30 lat. W 1980 r. koncern Sony zaprezentował pierwszego walkmana - krótko później takie urządzenia pojawiły się również w Polsce. Oczywiście, mało kto posiadał oryginalnego "Soniacza" - dużo popularniejsze były cegłowate chińskie podróbki z jednorazowymi słuchawkami. Ale uwaga - był też polski walkman (a właściwie: osobisty odtwarzacz kasetowy - bo Walkman to znak towarowy Sony). Kajtek był dziełem firmy Unitra i, wedle relacji właścicieli, sprawdzał się rewelacyjnie. Wierzę na słowo, bo doświadczeń z produktem Unitry nie mam - miałem tylko dziadowską chińską kopię produktu Sony.

Kajtek w akcji:

Przenośna konsola naszej młodości - radzieckie gierki

To urządzenie miał chyba każdy chłopak, którego młodość przypadła na lata 80. (i wczesne 90.). Radzieckie minikonsole do gier przyjeżdżały do polski w ceratowych torbach obywateli ZSRR, którzy handlowali mydłem i powidłem na naszych targowiskach. Odmian było wiele - pamiętam m.in. jajeczka, ośmiornicę, bramkarza, kucharza, hokej, myśliwego... na pewno było coś więcej.

Zasada rozgrywki nie była skomplikowana - wystarczyło odpowiednio naciskać jeden z czterech (lub dwóch - np. w ośmiorniczce) przycisków sterujących, tak, by nasze "growe alter ego" złapało spadające z czterech kierunków jajka/piłki, umknęło przed ośmiornicą lub podrzuciło naleśniki. Głupie, proste i szalenie wciągające. Konsolka miała też zegar i budzik (który niżej podpisanego nigdy nie zdołał obudzić na czas - jakoś tak strasznie cicho pikał...).

Uwaga, mam dobrą wiadomość dla fanów gier sprzed lat: w Jajeczka można zagrać online - np. w serwisie FajneGiery.pl.

Komórka naszej młodości - automat telefoniczny

W latach 80. nie było telefonów komórkowych. Ba - mało kto miał telefon stacjonarny. Jeśli więc musiałeś gdzieś pilnie zadzwonić, zwykle korzystałeś z klasycznego automatu wrzutowego. Z dzisiejszej perspektywy trudno nazwać go gadżetem - ale 20 lat temu był równie ważnym elementem systemu komunikacyjnego jak dzisiejsze iPhone'y, Nokie i Samsungi.

O ile mnie pamięć nie myli, to na początku lat 80. automaty przyjmowały tylko monety - ale za to różnych nominałów. Później pojawiły się również żetony, a także karty magnetyczne - ale to już nie było to. Klasyczne automaty bywały awaryjne - ale były też na swój sposób uczciwe: czasami zżerały kilka monet, czasami zachowywały się jak bankomat i wypłacały trochę bilonu. Podobno można je było oszukiwać monetą na sznurku, ale jakoś nigdy nie było okazji sprawdzić: raz, że wrodzona uczciwość nie pozwalała, dwa - byłem wtedy za niski, by odpowiednio manipulować przy otworze wrzutowym...

Oczywiście, powyższa lista to niewielki, subiektywny i niekompletny spis gadżetów z PRL. Ot, wybór kilku urządzeń, do których wciąż mam spory sentyment. Jeśli macie inne propozycje, koniecznie wpisujcie je w komentarzach - o sprzęcie sprzed lat będziemy na pewno pisać jeszcze wiele razy. Wszelkie sugestie mile widziane!

Daniel Cieślak